ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 53

Amestris

Amestris albo Amastris – żona Kserksesa I, króla Persji, matka Artakserksesa I. Amestris była córką Otanesa, jednego z siedmiu zdrajców, którzy zabili perskiego króla Gaumatę 22 września 522 r. p.n.e. Po tym wydarzeniu Dariusz I Wielki rozpoczął ...

Niobe (córka Tantala)

Niobe – w mitologii greckiej królowa Teb, małżonka Amfiona, jednego z "tebańskich Dioskurów". Była córką Tantala, króla lidyjskiego Sipylos, i plejady Tajgete według innych wersji – hiady Dione, siostrą Pelopsa. Z Amfionem miała 7 synów i 7 córek ...

Kultura minojska

Kultura minojska, kultura kreteńska – jedna z najstarszych cywilizacji epoki brązu w obszarze Morza Śródziemnego. Odkryta i poznana dokładniej na początku XX wieku dzięki pracom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologa Arthura Evansa w Knossos ...

Historia hinduizmu

W okresie od zastosowania żelaza ok. XI w. p.n.e. horyzont geograficzny Ariów i centra indyjskiej cywilizacji przesunęły się z doliny Indusu do doliny Gangesu i Jamuny. Jest bardzo prawdopodobne, że cywilizacja indyjska kształtowała się mniej w k ...

Santa Maria Antiqua

Santa Maria Antiqua – najstarszy zachowany kościół rzymski na Forum Romanum, położony u stóp Palatynu, z unikalną dekoracją malarską w stylu bizantyjskim sprzed czasów ikonoklazmu. Od 2004 wpisany na listę budowli zagrożonych i znajdujących się p ...

Muzyka poważna

Muzyka poważna – muzyka wywodząca się z tradycji klasycznych. Obejmuje całą muzykę akademicką, świecką i sakralną, tworzoną na przestrzeni tysiąca lat XI–XXI w. w kręgu krajów o kulturze europejskiej.

Venosa

Venosa – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Basilicata, w prowincji Potenza. Według danych z 31 grudnia 2016 gminę zamieszkiwało 11 837 osób. W starożytności Wenuzja.

Piotrowicz

Wiktor Piotrowicz – urzędnik, historyk, publicysta i krytyk literacki Stanisław Piotrowicz ur. 1940 – polski działacz partyjny, prezydent Poznania Kazimierz Piotrowicz – kandydat w wyborach prezydenckich 1995. Paweł Piotrowicz – polski poeta, dzi ...

Biskira

Biskira – miasto w północno-wschodniej Algierii, stolica administracyjna prowincji Biskira, u podnóża masywu Dżabal al-Aurus. Około 228 tys. mieszkańców. W starożytności rzymskie miasto Vescera, położone na skrzyżowaniu szlaków karawan prowadzący ...

Kazański Uniwersytet Państwowy

Kazański Uniwersytet Państwowy – szkoła wyższa założona w 1804 roku w Kazaniu, w Rosji. Jest jednym z najstarszych rosyjskich uniwersytetów i znajduje się w centrum miasta nad brzegiem Wołgi.

Gitara klasyczna

Gitara jest instrumentem transponującym o oktawę w dół. Klasyczny strój to: E A d g h e 1. Typowa skala gitary klasycznej to E-h 2 e a d 1 g 1 h 1 e 2, czyli bez transpozycji zapisu nutowego, ostatnio coraz częściej spotyka się instrumenty z dwud ...

Moguncja

Moguncja – miasto na prawach powiatu nad Renem w Niemczech, obecna stolica kraju związkowego Nadrenia-Palatynat, dawna stolica Arcybiskupstwa Moguncji w czasach Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W starożytności Moguncja była twierdzą dominującą na z ...

Majorka

Majorka – największa w archipelagu Balearów wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym o długości około 100 km i powierzchni 3640 km². Zamieszkuje ją 859 289 mieszkańców. Głównym miastem i stolicą wyspy jest Palma de Mallorca. Wyspa jest zbudowana głó ...

Zelmira

Zelmira – opera seria Gioacchina Rossiniego w dwóch aktach, do której libretto napisał Andrea Leone Tottola. Jej premiera miała miejsce w Neapolu 16 lutego 1822 roku.

Palestrina

Palestrina – miasto i gmina w środkowych Włoszech, dawne Praeneste, leżące na zboczu Apeninów, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym, 37 km na wschód od Rzymu, z którym w starożytności łączyła je Via Praenestina. Według danych z roku 2004 gminę zam ...

Ariadna na Naksos (opera Straussa)

Zerbinetta - sopran Prolog/Opera Kompozytor Der Komponist - mezzosopran partia travesti, Prolog Najada Najade - sopran Opera Scaramouche - tenor Prolog/Opera Driada Dryade - mezzosopran Opera Nauczyciel Muzyki Der Musiklehrer – baryton Prolog Har ...

Socrate

Socrate – dzieło Erika Satie skomponowane na głos i małą orkiestrę, ukończone w 1918 roku. Jego tekst ułożony jest z fragmentów dialogów Platona, w tłumaczeniu Victora Cousina, poświęconych w całości Sokratesowi.

Oblężenie Koryntu

Oblężenie Koryntu – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 198 p.n.e. Po sukcesach na wyspie Eubei, kolejnym celem Rzymian stał się silnie broniony Korynt. W zamian za przystąpienie do wojny, miasto miało stać się własnością Achajów. Korynt ...

130 p.n.e.

Azja Cesarzową Chen Jiao wygnano z dworu. Europa Kupcy italscy pojawili się na Delos data sporna lub przybliżona. Bitwa pod Stratonikeją. Rzymianie pobili Pergamończyków.

Oblężenie Oreos

Oblężenie Oreos – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 199 p.n.e. W roku 199 p.n.e. Rzymianie i ich sprzymierzeńcy wylądowali na Euebei gdzie podjęli próby zdobycia kilku miast. Po nieudanych atakach na Karystos i Kassandreję, wojska Rzymi ...

Zdobycie Eretrii

Zdobycie Eretrii – zajęcie miasta Eretria przez Rzymian w roku 198 p.n.e. W roku 198 p.n.e. flota rzymska dowodzona przez legata Lucjusza Kwinkcjusza Flamininusa popłynęła w kierunku Eretrii na Eubei. Po dopłynięciu do miasta Rzymianie rozpoczęli ...

Galatowie

Galatowie, Galaci – grecka nazwa nadana Celtom, którzy wtargnęli do Grecji i Macedonii na początku III w. p.n.e. i osiedlili się w Azji Mniejszej zachowując etniczną odrębność.

II wojna macedońska

Filip V po zakończeniu I wojny macedońskiej skierował swoją uwagę na wschód. Zawarłszy sojusz z Seleucydą Antiochem III, rozpoczął działania wojenne w Azji Mniejszej i na wyspach Morza Egejskiego z nadzieją opanowania posiadłości Ptolemeuszy. Poc ...

Bitwa morska pod Chios

Bitwa morska pod Chios – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 201 p.n.e. W roku 201 p.n.e. Filip V wypłynął na Morze Egejskie na czele wielkiej floty składającej się z jednostek macedońskich oraz sojuszniczych galer. Po włączeniu do swojej ...

Sosos z Pergamonu

Sosos z Pergamonu - artysta epoki hellenistycznej rodem z Pergamonu, twórca mozaik. Znany jest szczególnie z dwóch swoich dzieł, które wywarły duży wpływ na rzymską sztukę zdobniczą. Pierwsza z nich jest mozaiką, którą ozdobił podłogę pałacu w Pe ...

Kikkuli

Kikkuli – żyjący w XIV wieku p.n.e. pisarz hurycki pochodzący z Mitanni, działający na dworze hetyckiego króla Suppiluliumy I, autor traktatu o hodowli i treningu koni. Traktat Kikkulego, spisany na czterech glinianych tabliczkach, został odnalez ...

Enheduanna

Enheduanna – księżniczka akadyjska, córka króla Sargona Wielkiego, siostra króla Rimusza i być może jego następcy, Manisztusu, arcykapłanka boga Nanny w Ur, poetka tworząca w języku sumeryjskim. Znana z zachowanych utworów literackich i wzmianek ...

Sin-leqi-unninni

Sin-leqi-unninni lub Sin-liqe-unninni – babiloński kapłan i skryba, żyjący najprawdopodobniej pomiędzy XIII a XI w. p.n.e., któremu w mezopotamskiej tradycji piśmienniczej przypisywano autorstwo standardowej akadyjskiej wersji Eposu o Gilgameszu.

Erinna z Telos

Erinna z Telos – zmarła w wieku dziewiętnastu lat liryczna poetka grecka. Tworzyła głównie epigramaty. Dzięki Meleagrowi z Gadary, który kilka z nich zamieścił w swojej stworzonej około 60 roku p.n.e. antologii epigramatów, zachowało się z nich d ...

Liwiusz Andronikus

Lucius Livius Andronicus – pierwszy w historii poeta rzymski, z pochodzenia Grek. W 272 p.n.e. w Tarencie dostał się do niewoli i został, wraz z pozostałymi jeńcami, sprowadzony do Rzymu. Wyzwolony przez swego pana, Lucjusza Liwiusza Salinatora, ...

Filip z Tesaloniki

Filip z Tesaloniki – poeta grecki z I wieku n.e., autor epigramatów, które za panowania cesarza Kaliguli wydał wraz z utworami innych poetów.

Onomakritos

Onomakritos – grecki poeta i redaktor wyroczni, związany z dynastią Pizystratydów. Herodot podaje, że Hipparch, syn Pizystrata zlecił Onomakritosowi zebranie i uporządkowanie wyroczni Muzajosa. Jednak po tym, jak poeta Lasos z Hermione udowodnił ...

II wiek

I wiek III wiek 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 15 ...

Zdobycie Fokai

Zdobycie Fokai – zajęcie przez Rzymian Fokai w roku 190 p.n.e. Po bitwie pod Myonnesos pretor Regillus naprawił uszkodzone okręty, zwolnił do domów sojuszników rodyjskich, po czym z resztą floty pożeglował w kierunku Fokai. Rzymianie przypuścili ...

Bitwa pod Jerozolimą (66)

Bitwa pod Jerozolimą – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 66 n.e. We wrześniu 66 n.e. wojsko rzymskie pod dowództwem Cestiusza Gallusa wyruszyło w kierunku zajętej przez powstańców żydowskich Jerozolimy. Po dotarciu w pobliże miasta Rzym ...

Zdobycie Lamii

Zdobycie Lamii – zajęcie Lamii przez Rzymian w roku 190 p.n.e. Sukcesy rzymskie w roku 191 p.n.e. nie zniechęciły Etolów, którzy straciwszy nadzieję na pokój kontynuowali walki w Grecji. Podczas gdy ich wojska przygotowywały się do obrony Naupakt ...

Walka wodzów

Walka wodzów – ósmy komiks o przygodach Asteriksa i jego przyjaciół. Po raz pierwszy ukazał się w magazynie Pilote ; w formie albumu opublikowany w 1966 r.

II wojna samnicka

Po zakończeniu pierwszego konfliktu Rzymianie, zdając sobie sprawę z nieuchronności potencjalnego starcia postanowili wykorzystać toczone przez Samnitów na Południu potyczki, aby uzyskać przewagę w nadchodzących walkach. W tym celu podjęli ofensy ...

Wojny dackie

Wojny Rzymian z Dakami toczyły się na przełomie II w. n.e. Mowa o dwóch wojnach: oraz. Dwa lata po klęsce w Karpatach w roku 87 bitwa pod Tapae Rzymianie pod wodzą Tetiusza Julianusa zwyciężyli wojska Decebala w karpackich Żelaznych Wrotach pod T ...

Satrapa (w Persji)

Satrapa – namiestnik prowincji w starożytnej Persji. Nominowany przez króla. Początkowo posiadał uprawnienia administracyjne i sądowe, później wojskowe. Sprawował w imieniu Króla Królów całokształt władzy. Urząd wprowadzony przez Cyrusa II. Dariu ...

Mysikrólik złotogłowy

Mysikrólik złotogłowy – gatunek ptaka z rodziny mysikrólików, wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych. Systematyka Wyróżniono kilka podgatunków R. satrapa: Regulus satrapa aztecus – środkowy Meksyk. Regulus satrapa clarus – południowy Meksyk i Gwa ...

Peukestas

Peukestas – jeden z macedońskich oficerów armii Aleksandra Wielkiego, mianowany przez niego satrapą Persydy. Był synem niejakiego Aleksandra z miasta Mieza w Macedonii. Po raz pierwszy jest wspomniany przez Arriana w kontekście 326 r. p.n.e. jako ...

Kapadocja (satrapia)

Kapadocja to nazwa jednej z satrapii perskiego imperium Achemenidów, administrująca terenami między górami Taurus a Eufratem. Satrapia należała do trzeciej kategorii podatkowej co obligowało ją do płacenia władcom perskim około 360 talentów roczn ...

Xolmiini

Do plemienia należą następujące rodzaje: Xolmis Boie, 1826 Muscisaxicola d’Orbigny & Lafresnaye, 1837 Agriornis Gould, 1839 Myiotheretes Reichenbach, 1850 Hymenops Lesson, 1828 – jedynym przedstawicielem jest Hymenops perspicillatus J.F. Gmelin, ...

Wisztaspa

Wisztaspa lub Hystaspes − należący do rodu Achemenidów satrapa Partii i Hyrkanii, ojciec Dariusza I. Syn Arsamesa, został mianowany satrapą Partii i Hyrkanii przez Cyrusa II. Brał udział w jego wyprawie na Massagetów. W trakcie rebelii związanych ...

Idrieus

Idrieus satrapa Karii w latach 351 p.n.e. - 344 p.n.e.; był drugim synem Hekatomnusa i mężem swojej siostry Adą. Idrieus został satrapą po śmierci siostry Artemizji w 351 p.n.e. i wdowy po jego bracie Mauzolosie. Po objęciu tronu został wezwany p ...

Warzenie piwa

Warzenie piwa - w znaczeniu szerszym pod tym pojęciem rozumie się ogół czynności mających na celu wytworzenie piwa jako gotowego produktu spożywczego. W wąskim znaczeniu warzeniem piwa określa się gotowanie brzeczki z chmielem w kotle warzelnym. ...

Twierdzenie Pitagorasa

Twierdzenie Pitagorasa – twierdzenie geometrii euklidesowej dotyczące trójkątów prostokątnych, równoważne w istocie jest piątemu pewnikowi Euklidesa o prostych równoległych. W zachodnioeuropejskim kręgu kulturowym przypisuje się je żyjącemu w VI ...

Podenco z Ibizy

Podenco z Ibizy – jedna z ras psów, należąca do grupy szpiców i psów pierwotnych, zaklasyfikowana do sekcji pierwotnych ras myśliwskich. Nie podlega próbom pracy.

Koptowie

Koptowie – ogólne określenie wiernych Kościołów koptyjskich: ortodoksyjnego Kościoła koptyjskiego i Kościoła katolickiego obrządku koptyjskiego. Słowo Kopt pochodzi od arabskiego qibt będącego zmodyfikowaną i skróconą wersją greckiego aigyptos, b ...